28 Eylül Dünya Kuduz Günü
Kuduz (Rabies) Lyssavirus tarafından oluşturulan insanlarda ve tüm memeli hayvanlarda ölümcül ensefalomiyelitise neden olan viral zoonoz bir hastalıktır ve bilinen tüm enfeksiyöz hastalıklar arasında en yüksek ölüm oranına sahiptir. Kuşlar, sürüngenler ve balıklar kuduzun doğal konakçıları arasında yer almaz. Bu hastalığa dair kayıtlar 4000 bin yıl öncesine kadar uzanmaktadır. Aristoteles, köpeklerde görülen kudurma semptomlarını Antik Yunancada “delilik” ve “kontrol edilemez öfke” anlamlarına gelen lyssa sözcüğüyle betimlemiştir.
Kuduz aşısının ve
pastörizasyon yönteminin keşfi ile tanınan, 28 Eylül 1895 tarihinde hayatını kaybeden, Fransız
bilim insanı Louis Pasteur'ün de ölüm yıldönümü olan bugün; kuduz hastalığına
karşı farkındalığı artırmak için Dünya Kuduz Günü olarak anılmaktadır.
Kuduz virusu, enfekte bir
memelinin salyasının ısırık veya tırmalama yoluyla açılan yaraya ya da göz,
ağız gibi mukozalara temas etmesiyle bulaşır. Kuduz tüm memelileri tehdit eder;
bulaşma döngüsünü ise belirli rezervuar türler sürdürür. Dünyanın farklı bölgelerinde kuduzu
yaydığı bildirilen başlıca türler arasında rakun, kokarca, porsuk, yarasa ve
köpekler bulunmaktadır.
Hastalığın kuluçka dönemi 1-3 ay arasında değişmekle birlikte, insanlarda
bu sürenin 1- 5 yıl sürdüğü vakalar bulunmaktadır. Etkilenenlerde nörolojik
semptomlar ilerler ve paraliz gelişir. İnsanlar ve hayvanlar için etkili bir
aşısı olmasına rağmen her yıl dünyada 55-60 bin kişi kuduzdan hayatını
kaybetmektedir. Riskli temas nedeniyle Türkiyede her yıl 250-500 bin, dünyada
ise 15-29 milyon kişi kuduz aşısı olmaktadır. Korunma amacıyla insan ve
hayvanlarda kuduz için çeşitli aşılar kullanılmaktadır. Dünya sağlık örgütü, yabani
hayvanlarda oral kuduz aşısının kullanılmasını önermektedir.
Dünya genelinde ihbarı
mecburi bir hastalık olan kuduz; yakalanmış ya da şüpheli (on günlük gözetim
sonu) hayvanların tazminatsız itlaf ve imhasını gerektirir. İnsanlardaki
vakalar ise Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün 'Bildirimi
Zorunlu Bulaşıcı Hastalıklar' (A Grubu) listesinde yer alır.
Kuduz ölümcüldür;
zamanında alınan önlemler hayat kurtarır.
